Sở Giáo dục và Đào Tạo Bến Tre

Nâng cao chất lượng dạy và học môn Ngữ văn

Email In PDF.

(Báo Đồng Khởi Online)-Có thể nói, tỷ lệ 90% học sinh (HS) có điểm thi môn Ngữ văn dưới trung bình trong kỳ thi tuyển sinh lớp 10 vào đầu năm học vừa qua tuy chưa đánh giá được chất lượng dạy và học nhưng phần nào phản ánh thực trạng việc dạy và học môn Ngữ văn trên địa bàn tỉnh.

Tính từ năm học 2005-2006, việc đổi mới phương pháp dạy học Ngữ văn đến nay hơn 10 năm. Tuy nhiên, tình hình dạy và học tại các trường vẫn chưa có nhiều đổi mới, còn giáo viên (GV) chưa linh hoạt trong vận dụng phương pháp mới .

Còn theo lối mòn

Thầy Lê Thanh Thông - Chuyên viên môn Ngữ văn, Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) cho biết, GV còn đọc thay cho HS, đưa ra những nội dung theo chuẩn kiến thức kỹ năng hay sách buộc HS phải chấp nhận; chưa hướng dẫn HS tự đọc trực tiếp văn bản để lĩnh hội kiến thức theo sự hướng dẫn của GV. Thực tế, tại nhiều trường, GV còn loay hoay trong việc thay đổi phương pháp dạy, chưa hình thành cho HS phương pháp đọc hiểu văn bản theo đặc trưng thể loại.

Còn theo đánh giá của Phòng GD&ĐT huyện Châu Thành, nhiều GV chưa chú trọng đến việc tiếp thu, vận dụng kiến thức và chỉ ra một con đường tích cực chủ động để thu nhận kiến thức cho HS. Có những giờ dạy được GV tiến hành như một giờ diễn thuyết. Thậm chí có những GV còn đọc chậm cho HS nghe chép lại những gì có sẵn trong giáo án. Ngoài ra, GV chưa chú trọng việc luyện tập cũng như chưa đúc kết được kết luận trong việc đọc hiểu.

Theo thầy Lê Thanh Thông, kiến thức về tiếng Việt là liên tục từ lớp 6 đến lớp 9, có những phần đã được học từ cấp tiểu học như từ vựng, cấu tạo câu. Thay vì việc dạy tiếng Việt phải vận dụng kết hợp ôn tập và dạy kiến thức mới thì GV chỉ quan tâm lý thuyết. Hiện nay, việc cho điểm của GV cũng chưa sát với năng lực thật sự của HS. Phần lớn GV cho rằng khả năng dùng từ, đặt câu của các em còn hạn chế nên có khoảng 80% đạt điểm 7, 8, 9 trong tất cả bài kiểm tra. Điều đó làm cho HS không thường xuyên cố gắng, phấn đấu.

Bên cạnh đó, còn nhiều HS chưa có thói quen chủ động tìm hiểu, khám phá bài học, lười suy nghĩ, chỉ biết suy nghĩ bằng những ý vay mượn, những lời có sẵn, lệ thuộc quá nhiều vào sách vở, chưa làm chủ được tri thức.

Cô Lê Thanh Xuân Đỉnh - GV Trường THCS Vĩnh Phúc (TP. Bến Tre) cho hay, nhiều HS còn hạn chế về kỹ năng diễn đạt. Phần đông chỉ nắm lý thuyết suông, không phát huy được năng lực tư duy cũng như vận dụng lý thuyết vào thực hành; kỹ năng xây dựng đoạn văn, nhất là văn nghị luận yếu kém, không viết được câu đủ chủ ngữ, vị ngữ; không biết dùng từ đúng văn cảnh; lặp từ, lặp ý, diễn đạt lủng củng và còn sai lỗi chính tả.

“Phụ huynh HS cũng chưa quan tâm phát triển khả năng tư duy cho các con mà đặt nặng điểm số, chưa phối hợp với thầy cô dạy cho con em mình kỹ năng làm bài”, cô Phạm Thị Thúy Hằng - Phó hiệu trưởng Trường THCS TP. Bến Tre nhận xét.

Một số giải pháp

GV được xem là người nhóm lửa để thổi lên niềm đam mê học tập cho các em HS. Thầy Đỗ Văn Nhựt - Tổ trưởng chuyên môn Tổ Ngữ văn, Trường THCS TP. Bến Tre cho rằng, mỗi phương pháp dạy học có cái hay riêng. Phương pháp dạy truyền thống vẫn có ý nghĩa nhất định nhưng nếu bản thân GV vận dụng quá máy móc, không linh hoạt thay đổi cái mới cho phù hợp với năng lực HS thì không phát huy được hiệu quả. Theo thầy, có thể thay cho đề cương bài giảng bằng kế hoạch dạy theo từng nhóm vấn đề. Ở từng lớp học, nên thay đổi cách truyền đạt theo khả năng nhận thức của HS không rập khuôn theo năm này qua năm khác, hay lớp này cho lớp khác.

Cùng quan điểm và qua kinh nghiệm thực tế của bản thân, thầy Nguyễn Tấn Lập - GV dạy môn Ngữ văn Trường THCS Hoàng Lam cho rằng, khi dạy văn, từng GV phải có niềm say mê thật sự để khám phá cái hay, vẻ đẹp của văn học. Từ đó, chính người thầy là niềm rung cảm, khơi gợi cho các em sự ham thích môn Ngữ văn. Trong kiểm tra, có thể thêm những câu hỏi khơi gợi niềm yêu thích môn Ngữ văn và khích lệ sự hứng thú cũng như quan điểm cá nhân của các em. Bên cạnh đó, tổ chuyên môn cần đổi mới sinh hoạt; phải đưa nòng cốt là người có trình độ chuyên môn thật sự vững vàng để lãnh đạo, hỗ trợ GV trẻ; cần tận dụng sức mạnh tập thể để thúc đẩy tổ chuyên môn đi lên một cách nghiêm túc; nên bàn sâu về xây dựng bài giảng từ khâu đọc văn bản, khai thác đến trình bày...

Trao đổi về việc nâng cao chất lượng giảng dạy môn Ngữ văn, thầy Nguyễn Văn Huấn - Phó giám đốc Sở GD&ĐT khẳng định, trách nhiệm của GV là rất lớn, cần mạnh dạn làm mới cách dạy, triển khai bài giảng cho phù hợp với năng lực của HS. Tùy từng đối tượng HS mà triển khai đề cương bài giảng phù hợp. Cần thiết có kế hoạch giảng dạy theo khung kiến thức, kỹ năng chuẩn, đáp ứng mục tiêu hình thành năng lực HS. Đồng thời, đẩy mạnh thực hiện phương thức coi trọng hướng dẫn và đánh giá, kiểm tra theo hướng phát triển năng lực của HS.

Theo thầy Nguyễn Văn Huấn, điều quan trọng trong đổi mới và nâng cao chất lượng môn Ngữ văn là làm sao giúp các em có khả năng tự học, tư duy, kỹ năng trình bày, diễn đạt. Từ đó, giúp các em dần hoàn thiện bản thân theo hướng tích cực và có ích cho xã hội trong tương lai.

Bài và ảnh: PHAN HÂN